Achtergrond

Van luchtballonnen tot drones: een eeuw geschiedenis van luchtfotografie

De magie van luchtfotografie heeft zich door de eeuwen heen op wonderlijke wijze ontvouwd. Wat begon met gedurfde experimenten vanuit luchtballonnen in de 19e eeuw, heeft geleid tot de geavanceerde en toegankelijke dronefotografie van vandaag. Ter ere van het tienjarig bestaan van Dronewatch.nl duiken we in de fascinerende evolutie van luchtfotografie, van de eerste natte plaatcamera’s in ballonnen tot de geavanceerde drones die nu binnen handbereik zijn van zowel professionals als hobbyisten.

Hoe het begon: luchtfotografie vanuit een heteluchtballon

Luchtfotografie, een methode om foto’s te maken vanuit de lucht, heeft een fascinerende en rijke geschiedenis die begon in de 19e eeuw. De eerste experimenten met fotografie vanuit de lucht werden uitgevoerd met luchtballonnen. In 1858 maakte de Franse fotograaf en ballonvaarder Gaspar Felix Tournachon, beter bekend als Nadar, de eerste succesvolle luchtfoto’s vanuit een luchtballon boven Parijs. Hiervoor gebruikte hij een natte plaat camera met een zeer lange sluitertijd. De ballon moest dus goed stilhangen, daarom werd deze aan een touw verankerd.

Een van Nadar’s eerste luchtfoto’s, gemaakt boven Parijs in 1866. Daarnaast een cartoon van Nadar gemaakt door Honoré Daunier, gepubliceerd in Le Boulevard op 25 mei 1862.

Vliegerfotografie

Naarmate camera’s kleiner werden, ontstonden er ook andere manieren om foto’s te maken vanaf grote hoogte, zoals door middel van vliegers. De eerste bekende toepassing van vliegerfotografie werd in 1888 uitgevoerd door Arthur Batut in Labruguière, Frankrijk. Batut, een pionier op dit gebied, ontwikkelde een eenvoudig mechanisme waarmee een camera automatisch kon worden geactiveerd via een tijdsmechanisme wanneer de vlieger op de gewenste hoogte zweefde. Zijn innovaties openden de deur voor zowel wetenschappelijke en militaire toepassingen als voor recreatie en kunst.

Een vlieger met fotocamera van Arthur Batut. Bron: Collection l’espace photographique Arthur Batut / Archives départementales du Tarn

Postduiven met camera’s

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd luchtfotografie cruciaal voor militaire doeleinden. Innovaties leidden tot het gebruik van speciaal uitgeruste vliegtuigen die gedetailleerde foto’s van vijandelijke posities konden maken.

Tegelijkertijd experimenteerden de strijdkrachten met opmerkelijke alternatieven om luchtfoto’s te verkrijgen zonder het risico van bemande vluchten. Een van deze methoden was het gebruik van postduiven uitgerust met kleine camera’s. Deze duiven konden automatisch foto’s maken terwijl ze over strategische locaties vlogen. Hoewel deze methode beperkt was in effectiviteit en bereik, en de duiven lang niet altijd terugkeerden, toonde het de creativiteit en inventiviteit van die tijd.

Een postduif met automatische camera op zijn buik, ten tijde van WW1. Bron: Deutsches Bundesarchiv

De eerste cameradrones

Onbemande luchtvaartuigen (unmanned aerial vehicles, UAV’s), nu bekend als drones, begonnen hun ontwikkeling tijdens de Eerste Wereldoorlog, hoewel ze pas veel later mainstream werden voor fotografische doeleinden. In 1976 introduceerde de Britse firma Westland Aircraft de ‘Westland Wisp’, een van de eerste pogingen om een op afstand bestuurbaar luchtvaartuig te ontwikkelen voor surveillance en fotografie. Dit pioniersproject trok veel aandacht maar werd commercieel gezien geen succes.

De Westland Wisp, een cameradrone van 40 kg die werd aangedreven door een benzinemotor. Bron: Vertical Flight Society, CC-BY-SA

DJI Phantom: ‘iPhone-moment’ voor de dronesector

De echte revolutie in luchtfotografie kwam echter met de opkomst van moderne drones. In 2013 lanceerde DJI, een bedrijf uit Shenzhen, China, de Phantom-serie. Deze drone was revolutionair omdat hij compact, relatief betaalbaar en vliegklaar geleverd werd, en kon worden uitgerust met een GoPro-camera. Dit vergrootte de toegankelijkheid en populariteit van luchtfotografie aanzienlijk.

De Phantom was een keerpunt; het stelde zowel professionals als hobbyisten in staat om verbluffende luchtopnamen te maken met een eenvoudig te bedienen en betaalbaar apparaat. Het wordt soms gezegd dat de introductie van de DJI Phantom het ‘iPhone-moment’ voor de dronesector betekende.

De DJI Phantom 1, uitgerust met GoPro-camera, bracht luchtfotografie binnen handbereik van een grote nieuwe doelgroep. Bron: DJI

Huidige generatie drones

Tegenwoordig zijn drones uitgerust met geavanceerde camera’s en technologieën die eerder beperkt waren tot professionele of militaire hardware. Voor een paar honderd euro kun je nu een compacte drone kopen die beelden van hoge kwaliteit kan maken. Deze drones beschikken over functies zoals geavanceerde satellietnavigatie, automatische volgmodi, obstakelvermijding en livestreaming van video. Een mooi voorbeeld is de DJI Mini 4 Pro (review), die een uitstekende beeldkwaliteit levert en toch slechts 250 gram weegt.

De DJI Mini 4 Pro is een wondertje van techniek en weegt nog geen 250 gram. Bron: DJI

Zelf heb ik in de loop der jaren met veel verschillende drones gevlogen, waaronder bijna alle modellen van DJI—Phantoms, Mavics, Mini’s en Inspires—maar ook met drones van andere merken. De onderstaande showreel geeft een indruk van de diverse beelden die ik met verschillende drones heb gemaakt:

Steeds meer toepassingen

Tegenwoordig zijn dronebeelden niet meer weg te denken uit tv-programma’s, documentaires, films en zelfgemaakte YouTube-video’s. Er zijn echter nog veel meer toepassingen van luchtfotografie. In de vastgoedsector worden drones gebruikt om promotiematerialen te creëren. In de landbouw helpen ze bij het beheren van gewassen en het monitoren van de gezondheid van velden vanuit de lucht.

Daarnaast wordt luchtfotografie ingezet voor de inspectie van infrastructuur, zoals bruggen en wegen, waardoor moeilijk bereikbare plaatsen gemakkelijker en veiliger geïnspecteerd kunnen worden. Hulpdiensten zetten drones in om menigten te monitoren, vermiste personen op te sporen en overzicht te verkrijgen tijdens calamiteiten.

Drones zijn bijna niet meer weg te denken uit de gereedschapskist van de brandweer. Bron: DJI

Juridische en ethische aspecten

Naarmate de technologie zich heeft verspreid, zijn ook de juridische en ethische vraagstukken rond privacy, veiligheid en regulering toegenomen. Veel landen hebben wetgeving ingevoerd om te reguleren waar en hoe drones mogen vliegen, met speciale aandacht voor het vliegen nabij vliegvelden en in dichtbevolkte gebieden.

Wie met een cameradrone wil vliegen, moet zich eerst als exploitant registreren bij de RDW. Het exploitantnummer moet op de drone worden aangebracht en, als de drone dat ondersteunt, ook worden uitgezonden via Remote ID. Afhankelijk van het gewicht van de drone is er een opleiding vereist voor de Open categorie. Voor drones onder de 250 gram is een dronebrevet niet nodig. Helaas zijn er veel plekken waar je niet mag vliegen, en deze kun je opzoeken in GoDrone of Aeret.

De dronekaart van Nederland toont veel no-flyzones. Bron: Aeret

Toekomstige trends

Toekomstige innovaties zullen waarschijnlijk betrekking hebben op verdere integratie van kunstmatige intelligentie in luchtfotografie, waardoor drones autonoom kunnen opereren met weinig tot geen menselijke tussenkomst. Nu al kun je bijvoorbeeld een drone automatisch een onderwerp laten volgen terwijl hij actief obstakels ontwijkt.

Verder wordt verwacht dat de beeldkwaliteit verder zal verbeteren dankzij geavanceerdere camerasystemen. De nieuwste high-end drones kunnen filmen in 8K-resolutie en leveren daarmee bioscoopkwaliteit. Daarnaast wordt de vliegtijd steeds langer, dankzij de almaar toenemende accucapaciteit.

De DJI Inspire 3 kan filmen in 8K resolutie. Bron: Dronewatch/Aeriallive

Tot slot

Luchtfotografie heeft zich ontwikkeld van een noviteit en een hulpmiddel voor verkenners tot een alomtegenwoordige tool in onze visuele cultuur, gedemocratiseerd door de technologische vooruitgang die drones bieden.

Wat eens het domein was van kunstenaars, professionals en militairen, is nu toegankelijk voor vrijwel iedereen. Dankzij drones is de manier waarop we de wereld zien op revolutionaire wijze veranderd!

Ter inspiratie kun je hieronder een aantal dronefoto’s bekijken die ik in de loop der jaren heb gemaakt met verschillende drones. Deze en nog veel meer andere foto’s vind je terug in de vierde editie van mijn boek ‘Dronefotografie’.

Wiebe de Jager geeft regelmatig lezingen over dronefotografie, waarbij hij ook vertelt over de geschiedenis van luchtfotografie. Heb je vragen over drones? Dan kun je terecht op het forum DronePilots.nl. Je kunt meer dronebeelden van Wiebe bekijken op Instagram en Youtube.

Gemaal Lely, gefotografeerd met mijn allereerste drone: de DJI Phantom 2 Vision+. Bron: Wiebe de Jager

 

Een top-down dronefoto van het plaatsje Azenhas do Mar (Portugal). DJI Phantom 3 Pro. Bron: Wiebe de Jager

 

Een bollenveld bij Lisse. DJI Mavic 2 Pro. Bron: Wiebe de Jager

 

Een eruptie van de Fagradalsfjall-vulkaan in IJsland. DJI Mini 2. Bron: Wiebe de Jager

 

De Forest Tower in Denemarken. DJI Mini 3 Pro. Bron: Wiebe de Jager

 

De Oosterscheldekering. Yuneec Typhoon H. Bron: Wiebe de Jager

 

De Jaufenpass in Südtirol. DJI Mavic 3 Pro. Bron: Wiebe de Jager

 

Avatar foto

Wiebe de Jager

Wiebe de Jager (@wdejager) is oprichter van Dronewatch en auteur van de boeken Dronefotografie en Dronevideo's maken. Wiebe is A1/A2/A3 gecertificeerd dronepiloot en beschikt over een exploitatievergunning voor de Specific categorie.

1 gedachte over “Van luchtballonnen tot drones: een eeuw geschiedenis van luchtfotografie

  • De duif met camera is propaganda, een duif heeft helemaal niet de payload voor de camera maar oh wat was men bang als er een duif voorbij kwam, briljante zet was dat.
    Leuk om de ontwikkelingen te zien op fpv-drone gebied, 20 jaar geleden was de opinie heel anders en meende de meeste modelbouw winkels dat het verboden moest worden terwijl oom agent meestal zeer geïnteresseerd was en de mogelijkheden voor het corps wel inzag.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meld je aan voor onze nieuwsbrief!

Vul hieronder je gegevens in en blijf op de hoogte.

Open nieuwsbrief aanmeldformulier