Drones en AI moeten Schiermonnikoog verlossen van zwerfkatten
Op Schiermonnikoog wordt komende winter een grootschalige actie gehouden om verwilderde katten op te sporen en te vangen. Daarbij worden voor het eerst drones met warmtebeeldcamera’s ingezet, in combinatie met AI. Daarmee hopen natuurorganisaties de zwerfkatten veel gerichter te lokaliseren dan tijdens eerdere vangacties. De gemeente Schiermonnikoog, provincie Fryslân en Natuurmonumenten trekken gezamenlijk 75.000 euro uit voor het project. Het uiteindelijke doel is om alle verwilderde katten van het waddeneiland te verwijderen, vanwege de schade die ze veroorzaken aan kwetsbare natuur en broedvogels.
Drones moeten verborgen katten opsporen
Volgens cijfers van Nationaal Park Schiermonnikoog zijn in 2023 en 2024 al 69 verwilderde katten gevangen, maar eind vorig jaar werden nog altijd 35 verschillende exemplaren op wildcamera’s waargenomen. Onderzoekers gaan ervan uit dat er momenteel nog tussen de 30 en 70 zwerfkatten rondlopen.
Tijdens eerdere acties werden vooral lokkooien met aas, zoals tonijn, gebruikt. Dat bleek echter steeds minder effectief. Daarom wordt nu nadrukkelijk ingezet op drones met warmtebeeldcamera’s. “Dat wordt steeds verfijnder, met AI kunnen we katten ook steeds makkelijker identificeren. Je kunt echt aflezen of het een konijn, haas, rat of kat is”, zegt Durk Holwerda, secretaris van Nationaal Park Schiermonnikoog, tegenover RTV Noord.
Op koude dagen vliegen
De drones detecteren warmtesignaturen vanuit de lucht, waarna software helpt om verschillende diersoorten van elkaar te onderscheiden. Vooral in de winter zijn de omstandigheden daarvoor gunstig. Door de lagere omgevingstemperatuur steken warmbloedige dieren sterker af tegen de achtergrond. Volgens Holwerda werd in maart al een eerste test uitgevoerd, maar die vond achteraf plaats onder minder ideale omstandigheden.
“Je moet op koude dagen vliegen, op momenten dat er weinig zon is. Het was eigenlijk wat te laat”, aldus Holwerda tegen RTV Noord.
Ook wind speelt een belangrijke rol. Bij harde wind kunnen drones minder stabiel vliegen en wordt het lastiger om nauwkeurige warmtebeelden te maken. Daarom wordt momenteel gekeken naar geschikte momenten in november of december om nieuwe dronevluchten uit te voeren.
Bescherming van kwetsbare vogelsoorten
Volgens natuurbeheerders vormen de verwilderde katten een serieuze bedreiging voor kwetsbare fauna op het eiland. De dieren jagen op vogels, konijnen en andere kleine prooidieren. Daarnaast concurreren ze met inheemse roofdieren, waaronder de velduil en de blauwe kiekendief.
In gesprek met het Dagblad van het Noorden benadrukt Holwerda dat de katten oorspronkelijk afkomstig zijn van bewoners of toeristen. “Wy wolle alle katten hawwe”, zegt hij. “Want ast der in pear sitte litst en dy geane wer meielkoar pearen, dan buorkest wer werom.”
Gevangen katten worden niet geëuthanaseerd, maar gecastreerd of gesteriliseerd en vervolgens ondergebracht op het vasteland.
Drones voor natuurbeheer
De inzet van drones met thermische camera’s bij natuurbeheer neemt de laatste jaren snel toe. Zo worden dergelijke drones in Nederland inmiddels veelvuldig gebruikt om reekalfjes op te sporen vóórdat graslanden worden gemaaid. Vrijwilligers en boeren kunnen de jonge dieren daardoor tijdig in veiligheid brengen.
Ook bij de bescherming van weidevogels spelen drones een steeds grotere rol. Met warmtecamera’s kunnen nesten van soorten als grutto’s, kieviten en scholeksters worden gelokaliseerd, zodat boeren er tijdens maaiwerkzaamheden rekening mee kunnen houden.
Daarnaast worden drones ingezet voor wildtellingen, monitoring van broedkolonies, opsporing van invasieve exoten en inspecties van moeilijk toegankelijke natuurgebieden. Vooral de combinatie van warmtebeeldtechnologie, AI-herkenning en autonome vluchtpatronen maakt drones steeds waardevoller voor ecologisch onderzoek en natuurbeheer.
