Vliegtuig brengt drone in gevaar boven woonwijk, piloot weigert uitleg
Het zijn meestal drones die worden gezien als een risico voor bemand luchtverkeer, maar een nieuw Airprox-rapport uit het Verenigd Koninkrijk schetst juist het omgekeerde beeld. Boven een woonwijk in Sheffield moest een operator van een DJI Matrice 4E zijn drone in veiligheid brengen nadat een laagvliegend sportvliegtuig onverwacht in hetzelfde luchtruim verscheen. De piloot weigerde later mee te werken aan het onderzoek naar het incident, dat door de UK Airprox Board als veiligheidsincident werd geclassificeerd.
Drone moest uitwijken voor laagvliegend vliegtuig
Het incident vond plaats op 26 maart 2026 boven Sheffield. De drone werd op ongeveer 100 meter hoogte ingezet voor het vastleggen van een evenement en vloog volledig volgens de regels van de Open categorie. De operator had vlak voor de vlucht nog gecontroleerd of er NOTAM’s actief waren en hield de drone bewust onder de maximale vlieghoogte van 120 meter (400 ft), mede omdat hij via een andere dronepiloot had vernomen dat mogelijk een flypast zou plaatsvinden.
Tijdens de vlucht verscheen onverwacht een Van’s RV7 vanuit zuidoostelijke richting. Het toestel voerde meerdere lage cirkels uit boven een woning, waarbij roze rook werd uitgestoten en volgens de dronepiloot zelfs eenvoudige aerobatics werden gevlogen. Omdat het vliegtuig op sommige momenten lager leek te vliegen dan de drone, besloot de operator onmiddellijk af te dalen naar ongeveer 30 meter hoogte. Mocht een botsing onvermijdelijk zijn geworden, dan was hij zelfs van plan geweest de motoren van de drone uit te schakelen om het bemande vliegtuig te beschermen.
De minimale afstand tussen beide luchtvaartuigen bedroeg volgens het rapport minder dan 100 voet (circa 30 meter) verticaal en ongeveer 400 meter horizontaal.
Piloot weigert iedere medewerking
Opvallend is dat de piloot van de RV7 weigerde te reageren op herhaalde verzoeken van de UK Airprox Board om een verklaring af te leggen. Daardoor kon niet worden vastgesteld of hij de drone überhaupt heeft gezien of op de hoogte was van de drone-operatie. De onderzoekscommissie spreekt in het rapport haar teleurstelling uit over deze opstelling.
De onderzoekers constateren bovendien dat het vliegtuig niet zichtbaar was op ADS-B en ook niet op radarbeelden kon worden teruggevonden. Daardoor ontving de ingebouwde ADS-B-waarschuwing van de DJI Matrice geen enkele melding van naderend verkeer. Ook lijkt het toestel niet over een werkende transponder of andere elektronische conspicuity-apparatuur te hebben beschikt. De UKAB roept de piloot op dergelijke systemen alsnog te installeren, juist omdat ze tijdens laagvliegen en energieke manoeuvres een belangrijke extra veiligheidslaag vormen.
Drone-operator krijgt complimenten
De UK Airprox Board is juist positief over het handelen van de drone-operator. De commissie prijst de voorbereiding, waaronder het controleren van NOTAM’s en het bewust kiezen voor een vlieghoogte onder de wettelijke limiet. Ook wordt de snelle beslissing om af te dalen expliciet genoemd als de reden dat een gevaarlijkere situatie werd voorkomen.
Wel merkt de commissie op dat het achteraf bezien wellicht nog veiliger was geweest om de vlucht pas na afloop van de flypast uit te voeren. Omdat er echter geen NOTAM voor de vliegdemonstratie was gepubliceerd, beschikte de dronepiloot slechts over informele informatie via een collega.
Belangrijke les voor toenemend droneverkeer
De UKAB classificeerde het voorval uiteindelijk als een Airprox van categorie C: er was geen direct botsingsgevaar meer dankzij het uitwijkgedrag van de drone-operator, maar de veiligheid was wel degelijk aangetast.
Het incident onderstreept een ontwikkeling die ook in Nederland steeds relevanter wordt. Nu professionele drone-operaties zich steeds vaker afspelen boven bebouwd gebied en in gedeeld luchtruim, neemt ook de kans toe dat drones en bemande luchtvaart elkaar tegenkomen. Daarbij ligt de nadruk in het publieke debat vaak op de risico’s die drones vormen voor bemande luchtvaart. Dit Airprox-rapport laat echter zien dat ook bemande luchtvaart een risico kan vormen voor legale drone-operaties, zeker wanneer laag wordt gevlogen zonder ADS-B, zonder voorafgaande aankondiging en zonder achteraf verantwoording af te leggen. In dit geval was het uitsluitend het defensieve optreden van de dronepiloot dat een mogelijke botsing boven een woonwijk voorkwam.
(coverfoto: Halley Pacheco de Oliveira, CC BY-SA)

Eh, onzin. Het artikel wekt de indruk dat de drone piloot een held is. Neen, die heeft gereageerd zoals elke drone piloot zou moeten reageren: zodra de drone piloot, en hopelijk z’n observer, een vliegtuigmotor, turbine, vliegtuigpropeller, of helikopter rotor hoort = ASAP landing, no questions asked. Zoiets als een kind dat plotseling oversteekt. Gaan we drone piloten trainen dat ze eerst gaan kijken of het kind wel op een zebra was? Hopelijk worden drone piloten nooit zo getraind, maar dat ze vol op de rem gaan staan en landen.
De drone piloot “hield de drone bewust onder de maximale vlieghoogte van 120 meter (400 ft), mede omdat hij via een andere dronepiloot had vernomen dat mogelijk een flypast zou plaatsvinden” Oh, dus anders stelt deze drone piloot zijn maximum vlieghoogte op zijn controler altijd al op bv 300m? Het lijkt mij dat voordat de drone piloot opstijgt zijn controler standaard de maximum hoogte van 120m heeft. Uit deze zin blijkt ook dat hij wist dat er een flypast zou zijn. Nooit zou ik opgestegen zijn voordat duidelijk was, wie, hoe, wat en waar, maar vooral hoe hoog.’
Sommige vliegtuigen, bv stunt vliegtuigen of classics hebben geen transponder. Hoe dik de SORA en regelgeving ook, de drone-piloot moet zijn gezond verstand gebruiken en daarbij gaat ‘manned aviation’ altijd voor, altijd.
De stuntpiloot in kwestie had gewoon boven de 500 voet AGL moeten blijven, en dat deed hij niet (zie ook het rapport zelf, link in artikel). De dronepiloot vloog compliant en goed voorbereid. Inderdaad moet je altijd voorrang geven aan bemand luchtverkeer, en dat deed deze operator ook. Maar de piloot van de RV7 zat fout en het is van de zotte dat die persoon geen verantwoording wenst af te leggen. Vliegveiligheid moet van 2 kanten komen.
De auteur van dit verhaal is zeker geen piloot. Wat je op de hoogte meter ziet hoeft nooit de werkelijke hoogte zijn. Alleen op informatie van meteo of lokale luchthaven krijg je een luchtdruk te horen. Of die ook klopt omliggende plekken is maar de vraag. Precies 500ft vliegen is een andere kunst met thermiek.
Drone piloot is geen held. Standaard procedure zoals al gemeld.
Als je weet dat er een flyby komt moet je er niet voor kiezen om airborne te gaan.
De piloot het sportvliegtuig kan informatie geven maar het is geen must.
Sommige mensen gedragen zich als “Karens” zoals de Engelsen/Amerikanen dat noemen. Overal een probleem van maken en eindeloze rapporten invullen.
Het zelfde als hun HiVis paranoia.
Interessant dat u het standaardprocedure noemt voor de drone-operator; dat is precies ook de conclusie van de UK Airprox Board. De Board spreekt juist waardering uit voor zijn handelen. Minder enthousiast is men over het uitblijven van een reactie van de piloot van de RV7, omdat daardoor essentiële informatie voor de veiligheidsanalyse ontbreekt.
Beste Jimmy,
Uit jouw reactie op te maken, ben jij zeker geen piloot. Precies 500 ft vliegen… Boven bebouwing?
Vliegen boven bebouwing vereist een minimum hoogte van 1000 ft AGL.
Een echte piloot neemt de lokale terrein hoogte in acht en zorgt voor een beetje marge.
De drone piloot is geen held, dat mag je prima vinden.
Vergelijken we de drone piloot en de piloot van de RV7 met elkaar, dan heeft de drone piloot toch duidelijk de betere houding/mindset.
De titel alleen al van dit berricht zegt genoeg.
“Vliegtuig brengt drone in gevaar boven woonwijk, piloot weigert uitleg”
Moet natuurlijk gewoon zijn:
Drone brengt vliegtuig in gevaar.
“De commissie prijst de voorbereiding, waaronder het controleren van NOTAM’s en het bewust kiezen voor een vlieghoogte onder de wettelijke limiet.”
Is dit het niveau naar waar we zijn gezakt als drone operators?
Ik weet dat er al langere tijd steeds minder kennis en kunde in onze sector rondgaat, een CTR is tegenwoordig al een moeilijk begrip en laat staan dat iemand snapt wat een TRA is of hoe een hoogtemeter werkt, maar dit stuk hierboven slaat werkelijk nergens op.
In het rapport staat:
– “… it was believed…” Geloven zijn geen feiten.
– “… and the camera of the drone to maintain separation.” Dus de drone piloot bleef vliegen terwijl het vliegtuig naderde. Onverantwoord, de drone piloot had meteen moeten landen. Het rapport spreekt van ‘visual’. Had de drone piloot oordopjes in? Voor naderend bemand vliegverkeer, vooral laag door helicopters en dus stuntvliegtuigen is het niet ‘eyeball number one’, maar ‘ear number one’.
– “As they had been aware of a flypast at 1200…” Dus de drone piloot heeft er voor gekozen om niet te wachten maar op te stijgen. De juiste titel van dit artikel zou kunnen zijn: ‘Drone piloot brengt willes en wetes een stunt vliegtuig van een flypast in gevaar.’
-“Members (of the board) noted that iet was notoriously difficult to asses the height of an aircraft on the ground,…” Het kan dus goed mogelijk zijn dat het stuntvliegtuig 500ft of zelfs boven 1000ft vloog.
– “Some members (of the board) considered this to be normal operations in class G airspace,…” Het kan goed mogelijk zijn dat het vliegtuig de nodige autorisatie had, gezien hij ook smoke gebruikte. Zoals Henk schrijft, normaal is boven bebouwd gebied minimum 1000ft, of nog beter, in geval van motorpech genoeg hoogte om een noodlanding te maken, boven Sheffield kan dat wel 3 of 4000ft zijn.
– METAR 6°C. Slechts zes graden heeft een invloed op de hoogtemeter die lager aanwijst.
– “The DJI Matrice operator and de RV7 pilots shared an aqual responsability and not to operate in such proximity to other aircraft as to creat a collision hazard.” De RV7 wordt bestuurd met één piloot. Dit citaat is uit SERA de Rules of the Air voor vliegtuigen, niet drones.
Nog om over na te denken: Het is onbegrijpelijk dat de drone piloot, met de informatie die beschikbaar was over het tijdstip van de flypast toch op gestegen is. Zoals in het rapport staat is een vliegende baksteen met vier rotors van 1.5kg bijna onmogelijk te zien.
Dat de RV7 niet heeft gereageerd doet niets af aan de onverantwoordelijke acties van de drone piloot.
Volgens mij is dit precies waarom de UK Airprox Board spreekt van gedeelde verantwoordelijkheid. Dat drones voorrang moeten verlenen aan bemand verkeer staat niet ter discussie. Maar dat betekent niet dat bemande luchtvaart vervolgens zonder NOTAM, zonder elektronische zichtbaarheid en zonder achteraf verantwoording af te leggen haar gang kan gaan. Het luchtruim tot 120 meter AGL is allang niet meer exclusief voor bemande luchtvaart; daar vinden tegenwoordig dagelijks legale drone-operaties plaats. Veiligheid in gedeeld luchtruim vraagt dus om inspanningen van beide partijen.
Ik ben verbaasd dat een piloot zowiezo een onderzoek mag weigeren. Je zou toch menen dat er een verplichting is om na een bijna calamiteit uitleg te geven en dat hier anders sancties tegenover staan.
De realiteit, niet de papieren realiteit:
– Met bijna trillende duimen stuurde ik manueel de DJI Agras aan de rand van het kleine wijnveld naast een terras muur van 4 meter diep/hoog. Het is bijna onmogelijk om de Agras automatisch langs deze rand te laten vliegen, aangezien de radarsensor midden onder de Agras gemonteerd is. Een laterale error-marge van slechts 1m25 met een spanwijdte van 2m50. Dat ik manueel vloog was een mazzeltje, want plots hoorde ik het geluid, dus geen eyeball number one, van een helicopter rotor. In een automatische reactie daalde ik de Agras nog lager boven de wijnranken en geen RTH ingedrukt. Luttele seconden later vloog de turbine aangedreven spuit helicopter met ongeveer 15 meter ‘vol gas’ over ons heen op de weg waar ik stond, en begon 100 meter verder direct een ander wijnveld te sproeien. Gelukkig was de Agras 70 meter verder en 20 meter lager net achter een boom, want de downwash van de helicopter was zo krachtig dat mocht de Agras dicht bij mij gevlogen hebben, dan was de Agras de grond ingedrukt en had tijdens de crash of van mijn observer of van mijzelf de kop afgehakt. Dit was meer dan een ‘holy-shit’ moment, alles in minder dan 10 seconden. Voordat de helicopter weer naar ons toe vloog om z’n veld verder te spuiten, in een wiede weerga snel de Agras op 4 meter hoogte boven de wijnranken de helling omhoog en naast mij manueel geland. Niet met RTH, maar manueel dit bakbeest van 42kg op een slechts 4 meter brede weg. Mijn eerste reaktie was natuurlijk in andere woorden, potjandorie wat een …..zak! Want realiseerde me, dit was meer dan een close call.
Voor opstijgen was de maximum RTH hoogte vanaf de weg op 20 meter ingesteld, zodat in het geval van wat dan ook, de Agras niet tegen omringende huizen, telefoonpalen of bomen zou crashen. Nu, in het kader van dit artikel, stel dat ik op RTH had gedrukt, dan was de ramp niet te overzien. De Agras was direct naar 20 meter RTH hoogte geklommen in de baan van de zeer laag vliegende helicopter. De turbine helicopter had zo laag nooit de impact van een 2m50 brede 42kg Agras kunnen weerstaan, een DJI Mavic misschien, niet een Agras. De titel van het artikel zou luiden: “Agras haalt helicopter neer, helicopter piloot, drone observer, drone piloot plus twee medewerkers killed.”
Slechte flight preparation? Ja en nee. Ja, omdat er bijna een midair was. Nee, omdat er geen NOTAM was en op het gemeentehuis, waar het schema van de spuithelicopter bekend was, daar was voor die dag geen spuiterij door de helicopter aangemeld.
Heb ik als drone PIC een airprox ingediend? Nee. Wij wisten waar de landplaats was van de helicopter en met m’n observer zijn we daar heen gereden en gewacht tot de helicopter van zijn volgende rotatie weer terugkwam. Als piloten onder elkaar begon een gebroederlijk piloten gesprek, ‘shit happens’. Uitkomst: telefoonnummers uitgewisseld en elke avond voordat wij met de Agras gingen vliegen en spuiten de helicopter piloot gebeld.
Twee weken later, nadat de helicopter in één ochtend luttele hectares zeer efficient (beter dan de Agras door de immense downwash) klaar was kwam de helicopterpiloot en zijn maat bij ons veld kijken hoe wij opereerde met de Agras, nog net geen biertje erbij. Drie weken later hoorde ik de spuit helicopter in de vallei en ben naar zijn landingpad gereden. Dezelfde helicopter kwam zeer laag binnen. De piloot zag mij, wenkte en terwijl de spuittank gevuld werd met water voor de laatste vlucht van de dag werd ik op de achterbank vastgesnoerd en de rest is zeer zeer laag, onder de 120 meter!!!, geschiedenis. Zo kan het ook.
– Een vriend van mij wilde ver naar het zuiden vliegen met een SEP in VFR omdat er een layer was met hier en daar CB’s, niet gezond voor SEP genre Piper, Cessna zonder weerradar en anti-icing. De vriend wilde daarom koste wat het koste in VMC blijven. Omdat het een lange vlucht zo worden werd er vroeg opgestegen waardoor de deltaT nog laag was. In de dalen was het sporadische wolkendek hoog genoeg, echter op de heuvels daardoor minder. Het horizontale zicht was +30km dus mocht het wolkendek te laag worden, de vriend kon altijd een 180° draaien en wegwezen. Toch vertelde hij dat door een specifieke lokale weersomstandigheden, vooral boven bossen met een lagere temperatuur, de wolken behoorlijk laag waren. Op een gegeven moment vloog hij blijkbaar te laag omdat hij de toppen van de windmolen wieken boven de horizon zag uitsteken…
Het moet voor elke (drone) piloot duidelijk zijn dat deze vriend lager vloog dan 500ft AGL of men dat nu leuk vind of niet. De vriend, die ook dronepiloot is, realiseerde zich een extra gevaar: stel er vliegt nu een andere idioot met een Matrice op een heuveltop (dus GPS hoogte, geen QNH/QFE!!!) iets hoger dan eigenlijk nodig is?
Wat hopelijk nu duidelijk is: drone piloten en piloten komen voor situaties te staan die niet door NOTAM’s, transponders, SORA’s, SERA’s, whatever afgedekt worden. Zeker drone piloten moeten zich bewust zijn dat de bovenste twee stories geen broodje aap zijn.
Wij stuurde van elke operatiedag een rapport over onze Agras operaties/vluchten naar de lokale luchtvaart autoriteiten. Daarin natuurlijk de near-mis met de spuithelicopter én de oplossing om herhaling te voorkomen, de directe coördinatie met de helicopter piloot. Onze vergunning is niet ingetrokken, wat betekend dat piloten onder elkaar zaken naar tevredenheid van de luchtvaart autoriteiten kunnen regelen.
Ik moest ook andere collega’s leren om met het Agras-beest te vliegen. From scratch beginnend met een simpele Mavic. Die keken mij raar aan als ik waar dan ook in de trainingsvlucht zei: ‘Land immediately !’. Als ze dat niet deden ‘kregen ze er van langs’. Na de bijna ‘midair’ met de turbine helicopter hadden ze het pas begrepen. Hopelijk de lezer ook…
Ik merk hier uit de reacties toch nog veel negatieve uitingen naar drone piloten toe. Verbaasd, en zeker als de drone piloot alle wettelijke voorzieningen heeft gevolgd. Er zijn altijd wel situaties waarin het kan misgaan, zelfs als beide partijen 100% in hun recht handelen.
Volgens mij heeft de drone piloot geen enkele fout begaan en juist gehandeld. En afgaan op informele informatie over het feit dat ‘er wel iets zou kunnen langskomen’ is niet verplicht en ook niet aangeraden.
Ik heb het ook al voor gehad, vliegen op 100m hoogte en 10 minuten na landing een heli over mijn home locatie. Hoogte is dikwijls moeilijk in te schatten, maar de heli zat toch redelijk laag vond ik. Ook ik wist er op dat moment niets van af, en er was geen melding van gemaakt.
Vliegen, bemand of onbemand, heeft niets met sentimenten te maken: ‘hoe voelt u zich’, ‘wat is de sfeer daar’, ‘ik ben in mijn wezen aangetast’, ‘negatieve uitingen’ etc etc. Elke innovatie de grond in boren is inderdaad dom, echter de ‘nieuweling’ zal zich moeten aanpassen aan wat er al bestaat en daarom tegen terechte kritiek moeten kunnen, zeker als het gaat om drones in dezelfde lucht als bemande luchtvaart. In de bovenstaande reacties komt naar boven dat de drone piloot niets verkeerd heeft gedaan en alle regels heeft opgevolgd. Wat mij betreft niet, met zo’n kleine 1,5kg zware Mavic bijna onzichtbaar voor de RV7 piloot, had de drone piloot moeten landen ASAP, period.
Het lijkt erop dat de weerstand tegen drones via het respecteren van regels toch doorgedrukt moet worden. Zoiets als zodra men de Nederlandse grens over rijd er bijna niet meer ingehaald kan worden want de bestuurder die constant 100km/u op de linker baan rijd vind dat 100 de wet is en dus kompleet in zijn recht is om eindeloos links te blijven rijden. Mocht iemand het lef hebben om rechts in te halen, dan is de links rijder ook nog in staat de rechts inhaler af te snijden en beklag te doen bij de politie.
Of om in de vliegwereld uit te leggen: In G-Airspace, dus niet gecontroleerd heeft volgens SERA een luchtballon voorrang op een zweefvliegtuig, een zweefvliegtuig voorrang op een motor aangedreven vliegtuig. In principe moet een Boeing 777 van een paar honderd ton uitwijken voor een luchtballon en zweefvliegtuig. Een ballonvaarder of zweefvlieger zou gek wezen als die in het verlengde van een groot vliegveld daar gaat ‘cruisen’, alleen al in verband met wake-turbulence. Er zijn echter koppige (drone)piloten, daarom nog een praktisch voorbeeld: Een aantal jaren geleden een informatie dag bijgewoond op een US bases in Duitsland met toen gestationeerde A10 Warthog en de F16. Voor de niet kenners van militaire vliegtuigen, de A10 is een Close Air Support vliegtuig met een groot Gatling gun waar het vliegtuig omheen is gebouwd. De A10 heeft geen lucht (air-air) radar want gemaakt voor grond doelen. Deze piloten vliegen op ‘eye-ball number one’. Indrukwekkend was te zien dat HUD camera beelden near-misses toonde met Duitse zweefvliegtuigen. Een US F-16 piloot legde vervolgens de volgende situatie uit: De CTR van deze basis is 2500ft/AGL, daar omheen en er boven is class E airspace. In E airspace voor VFR traffic: ‘no radio Communication requirement’. Dus iedereen (geen drones) kan daar rondvliegen. Of het verstandig is om als VFR traffic niet met RADAR (vluchtleiding) in radiocontact te zijn, mij lijkt van niet, echter het is kompleet legaal. De US basis is omringd door bossen waardoor de apron en landingsbaan in mooi weer veel warmer zijn. Uitstekend voor thermiek voor de Duitse zweefvlieg fanaten, die dus boven de 2500ft/AGL van de CTR lekker rondjes draaien in die thermiek. De US piloot vertelde om ‘dead-engine’ te trainen begint de F16 op downwind, niet op de normale 700 à 1000ft AGL, echter maar liefst heeft de F16, die als een baksteen uit de lucht valt, maar liefst 10.000ft nodig. Dus op downwind trekt hij het gas dicht, maakt slechts één 180° om op final te komen en binnen een paar minuten te landen. Helaas komen de US piloten bij deze training dan hun Duitse zweef vrienden tegen, die profiteren van de thermiek van ‘zijn’ landingsbaan. Helemaal legaal. Dus in deze RV7 casus zouden deze zweefvliegers een airprox rapport indienen? Wie is hier nu dom bezig? De F16 piloot, die ook op eyeball number one vliegt, of de bijna harakiri zweefvlieger?
Waar drone piloten zich misschien niet van bewust zijn: een vliegtuig kan in problemen of nood zijn: slecht weer, motor pech, geen juiste QNH, totaal verlies van electriciteit (zelf meegemaakt, gelukkig niet in IMC!) en wat vaker gebeurd, de piloot zit op de verkeerde frequentie. Hoe gaat dit werken bij U-space en/of onder de 120 meter AGL. Bij totaal verlies van electriciteit in een vliegtuig, hoe kan een ‘BVLOS-controlroom drone”piloot” ’ op zijn schermen dan iets zien laat staan horen? Luistert de BVLOS controler ook uit op 121.500? Is dat de reden dat de BVLOS drone vluchten bij Zwolle een complete restricted zone krijgen om te zorgen dat er sowieso geen bemande vliegtuigen een risico vormen in geval van een incident of fuck-up als met de RV7? Als men dan ook leest dat tijdens de wereldcup maar liefst 700 drones in beslag zijn genomen, dat stelt grote vragen wat betreft flight-preparation door drone-piloten, die blijkbaar niet eens weten wat een NOTAM überhaupt is.
Er is echter een groot basis verschil tussen de drone wereld en de ‘echte’ bemande vliegwereld. Hoe goed de ‘drone wereld’ ook zijn U-space maakt, BVLOS kan vliegen, SORA’s kan schrijven, CON-OPS ontwikkelen, transponders heeft, kill switches/parachutes, enzovoort enzovoort, de drone piloot riskeert bijna nooit zijn leven, tenzij die met bijvoorbeeld met zijn eigen Agras zijn eigen kop afhakt. Een bemande piloot daar in tegen riskeert bij elke vlucht, ik herhaal, bij elke vlucht zijn leven. De piloot weet: ‘The airplane want’s to kill me.’ En dat weet de vliegtuig piloot. Het onbewuste survival instinct zorgt er voor dat de piloot extra oplet, waarschijnlijk onbewust, want s’avonds wil die de kinderen zien en/of een bierke vatten. De drone piloot gebruikt enkel dit survival instinct als die op de fiets tussen bussen en vrachtwagens door zou moeten, in plaats van met een RangeRover, maar nooit achter zijn controler en/of beeldscherm voor BVLOS al dan niet in een control-room. Ook niet als de dronepiloot een vliegtuig hoort en eigenlijk meteen zou moeten landen in plaats van op zijn strepen te staan, terwijl die niets, behalve ego, te verliezen heeft. Dat is het fundamentele zeer simpele verschil tussen een drone piloot en een vliegtuig piloot.