Nieuws

Drone wordt vliegende verkeerscamera: politie deelt eerste boetes uit

De politie Amsterdam gaat drones inzetten om ernstige verkeersovertredingen vanuit de lucht vast te leggen en vervolgens op basis van het kenteken te beboeten. De nieuwe werkwijze is inmiddels goedgekeurd door het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM). Bij een controle rond de Coentunnel zijn de eerste overtreders al op deze manier beboet.

Specifiek gericht op ernstige misdragingen

De politie richt zich met de dronecontroles specifiek op ernstige verkeersgedragingen. Het gaat onder meer om het negeren van een rood kruis, achteruitrijden op een auto(snel)weg en rijden over een puntstuk of verdrijvingsvlak.

Bij reguliere verkeershandhaving heeft staandehouding de voorkeur. Met een drone is dat echter vaak niet praktisch uitvoerbaar. In plaats daarvan legt de drone de overtreding vast en wordt het kenteken van het voertuig gebruikt om de betreffende bestuurder te identificeren. De beelden kunnen vervolgens worden gebruikt voor de strafrechtelijke afhandeling.

Volgens de politie speelt niet alleen de overtreding zelf een rol. Ook het verkeersgedrag voorafgaand aan het moment van de overtreding wordt meegenomen bij de beoordeling en de hoogte van de boete.

Eerste controle bij Coentunnel

De nieuwe methode is inmiddels in de praktijk gebracht. Kortgeleden voerde de politie een dronecontrole uit bij de Coentunnel. Daarbij werden volgens de politie al de nodige overtredingen geconstateerd en beboet.

Dat juist de Coentunnel als locatie voor een dergelijke controle wordt genoemd, is niet toevallig. Rond de tunnel worden regelmatig rijstroken afgesloten en worden rode kruizen boven de weg geplaatst. Rijkswaterstaat benadrukt dat het negeren daarvan niet alleen de doorstroming maar vooral de verkeersveiligheid in gevaar kan brengen.

De politie vat de nieuwe aanpak op Instagram samen met een opvallende waarschuwing: “De drone ziet jou wel maar jij de drone niet.”

Vliegende verkeerscamera

Technisch gezien is de inzet van een drone als verkeerscamera een logische nieuwe stap. Een drone heeft vanuit de lucht een veel beter overzicht dan een agent langs de weg en kan zich bovendien verplaatsen. In combinatie met een camera met sterke zoom kan vanaf grote afstand worden ingezoomd op voertuigen en kentekens.

Dat biedt de politie een mogelijkheid die traditionele verkeerscamera’s niet hebben: de camera hoeft niet op een vaste plek te staan en automobilisten hoeven bovendien niet te weten waar de controle plaatsvindt.

Dat laatste maakt de toepassing effectief, maar tegelijkertijd ook gevoelig. Bij een vaste verkeerscamera of flitspaal is de locatie in principe bekend. Automobilisten kunnen bovendien via navigatie-apps of verkeersinformatie worden gewaarschuwd voor vaste en mobiele controles. Een drone kan daarentegen vrijwel onopgemerkt vanuit de lucht opereren. Daarmee krijgt de drone als verkeerscamera al snel een zeker ‘Big Brother is watching you’-gehalte.

Van vuurwerkcontrole naar verkeershandhaving

De ontwikkeling staat bovendien niet helemaal op zichzelf. Eind vorig jaar zette de Nederlandse politie drones al in bij de Belgische grens om Nederlandse automobilisten te volgen die bij Belgische vuurwerkwinkels vuurwerk kochten. Daarbij werd gebruikgemaakt van een DJI Matrice met een zoomcamera. De drone kon vanaf enkele kilometers afstand voertuigen en kentekens in beeld brengen, waarna collega’s op de grond verdachte auto’s konden controleren.

Ook daar bleek de combinatie van een drone en een krachtige zoomcamera een effectief middel om vanuit de lucht informatie te verzamelen zonder dat de betrokkenen daar direct weet van hadden. De toepassing voor verkeershandhaving is in zekere zin een volgende stap: de drone observeert niet alleen, maar de beelden kunnen rechtstreeks de basis vormen voor een boete.

Effectief, maar waar ligt de grens?

Dat drones voor de politie een waardevol hulpmiddel kunnen zijn, staat wat mij betreft nauwelijks ter discussie. Een drone kan snel een groot gebied overzien, gevaarlijke situaties op afstand monitoren en agenten informatie geven zonder dat zij zelf direct in een potentieel gevaarlijke situatie hoeven te komen.

Maar juist omdat de technologie zo effectief is, is het belangrijk om kritisch te blijven kijken naar de proportionaliteit van de inzet.

Een drone maakt het mogelijk om op grote afstand en relatief onopvallend toezicht te houden. Als die mogelijkheid steeds verder wordt uitgebreid, kan de stap van gerichte handhaving naar structurele surveillance klein worden. Het risico van een dergelijke ontwikkeling is niet dat de politie vandaag ineens een surveillancestaat invoert, maar dat iedere afzonderlijke uitbreiding op zichzelf logisch en gerechtvaardigd lijkt, terwijl het totaalbeeld geleidelijk verandert.

Maatschappelijke acceptatie

Daarbij speelt ook de maatschappelijke acceptatie van drones een rol. Hoe vaker drones worden ingezet voor toezicht en handhaving, hoe meer burgers het gevoel kunnen krijgen dat zij ook vanuit de lucht voortdurend worden bekeken. Dat kan uiteindelijk gevolgen hebben voor het draagvlak voor andere, minder controversiële dronegebruikstoepassingen.

Dat is geen theoretische kwestie. In januari van dit jaar werd in Finland voor zover bekend voor het eerst in Europa een politiedrone tijdens een politie-inzet doelbewust uit de lucht geschoten. Het incident vond plaats tijdens een gewapende situatie en stond dus in een totaal andere context dan verkeershandhaving, maar het illustreert wel dat drones van hulpmiddel ook als indringend of ongewenst kunnen worden ervaren.

De politie zal daarom niet alleen moeten kijken naar de vraag of een drone technisch kan worden ingezet, maar ook naar de vraag wanneer dat gerechtvaardigd en proportioneel is.

Voorlopig gaat het in Amsterdam om ernstige verkeersovertredingen en is de nieuwe werkwijze door het OM goedgekeurd. De eerste resultaten bij de Coentunnel laten zien dat de vliegende verkeerscamera geen toekomstmuziek meer is.

Avatar foto

Wiebe de Jager

Wiebe de Jager (@wdejager) is oprichter van Dronewatch en auteur van de boeken Dronefotografie en Dronevideo's maken. Wiebe is A1/A2/A3 gecertificeerd dronepiloot en beschikt over een exploitatievergunning voor de Specific categorie.

3 gedachten over “Drone wordt vliegende verkeerscamera: politie deelt eerste boetes uit”

  • Richard Vroegindeweij

    Ik voel bij het gebruik van drones voor verkeerd controle mijn privicie aangetast worden want je wordt dan ook van uit de lucht bekeken ik vraag me af of dit juridisch wel mag want straks is er dus niets meer wat je kan doen of de politie weet het. Het lijkt wel of de overheid wil weten wat, wanneer en waar je bent ik zou hier toch eens naar gekeken willen hebben in verband met de wet van de privicie

    • Dat doen ze toch al lang met ANPR camera’s boven alle snelwegen.

  • Gebruik de drone voor andere belangrijke politietaken niet om extra geld te genereren.

Reacties zijn gesloten.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief!

Vul je gegevens in en blijf op de hoogte!